Siyasetçilerin ana gündemlerinden birisi borsa: yükselirse hükümet böbürleniyor “ekonomi iyi gidiyor” diye, düşerse muhalefet çullanıyor “ekonomi kötü yönetiliyor” diye…

Tam anlamıyla “ağzı olan konuşuyor” lafına uyacak şekilde, bilip bilmeden herkesin bir fikri var borsa hakkında.

Borsa akıllı insanların, akıllıca yatırım yapabilecekleri bir “ortam”dan başka bir şey değil aslında. Bu sitede “akıllı insanlar için borsa” serisine başlıyorum. Amacım borsa’nın gerçekte ne olduğu, nasıl yatırım yapılması gerektiği ve nasıl işlediğini irdelemek.

İlk yazım da “Borsa nedir, ne işe yarar?” üzerine… Merak etmeyin, teknik analizlerle, detaylarla sizi boğmayacağım. Yeni başlayanlar için, hevesliler için ve parasıyla ne yapacağını bilemeyenler için bir başlangıç yazısı bu…

Borsa nedir?

Borsa’yı “hisse senetlerinin alım-satımını kolaylaştıran bir araç” olarak tanımlayabiliriz en basit haliyle. Şirketler hisselerinin bir kısmını satarak, elde ettikleri gelirle sermayelerini arttırırlar.

Basit bir örnek verelim: bakkal dükkanınız var, büyüyüp market olmak istiyorsunuz. Ama daha büyük dükkana geçmek ve daha çok mal stoklamak için paranız yok. Bankalardan kredi istediğinizde ya size güvenmedikleri için vermiyorlar, ya da çok fazla faiz istiyorlar. Bu durumda bakkalın camına “ortak arıyorum” yazıyorsunuz ve sokaktan geçen hevesli insanları ortağınız yapıyorsunuz.

Bunu yaparken de 100 tane hisse hazırlıyorsunuz, kafadan bir hesap yapıyorsunuz “benim dükkanımı bugün satsam içindeki mallarla beraber 10.000 YTL eder” diyorsunuz ve her hisse senedine 100 YTL fiyat biçiyorsunuz bu mantıkla.

İnsanlar kapıdan geçerken ilanı görüp “evet bu dükkan 10.000 YTL eder” diye ikna olurlarsa hisse senetlerinizi alıyor.

Borsa en basit anlamıyla bu şekilde işlemektedir. Şirketler kendilerine nakit ve sermaye yaratmak için halka hisselerini arz ederler ve halk da şirketin durumuna göre bu hisse senetlerini alır ya da almaz.

Borsa’ya her şirket girebilir mi?

Belirli şartları yerine getiren her şirket devletin özerk bir kurumu olan Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) onayını alarak borsa’ya girebilir. Ancak şirketler çok sıkı bazı yükümlülükleri yerine getirmelidir.

Bu yükümlülükler arasına objektif bir mali tablo hazırlamak, bunu bağımsız denetim şirketlerine tasdik ettirmek, yapılan tüm önemli işlemleri SPK’ya ve halka bildirmek sayılabilir.

Dolayısıyla borsa’ya kote olmuş (borsa’da işlem gören) şirketler, teoride halka açılmamış şirketlerden çok daha şeffaf olmak ve kurumsal yönetilmek zorundadır.

IMKB nedir?

Türkiye’deki tek hisse senedi borsa’sıdır. 1986 yılında kurulmuştur.

Kurulduğu yıllarda o dönemin en büyük sanayi kuruluşları dışında pek şirket yoktur. Bugün ise 400′e yakın şirketle faaliyet göstermektedir.

400 sayısı yüksek gibi görünse de aslında gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında çok ufak bir borsamız olduğunu söyleyebiliriz.

Borsamız ufak olduğu için de burada yapılan her işlemin etkisi katlanarak artmaktadır. Bu şu anlama geliyor: Zarar ederseniz anormal zararlar edebilirsiniz, kar ederseniz anormal karlar elde edebilirsiniz.

Bu hem tehdit, hem de fırsat olarak algılanabilir. Ancak bizim borsamızın “dünyanın en çok kazanç sağlayan borsası” olduğunu belirtmekte fayda vardır, dolayısıyla akıllı yatırım yaptığınız müddetçe başka hiçbir borsa’dan elde edemeyeceğiniz kadar geliri burada elde edebilirsiniz.

Borsa’da işlem yapabilmek için ne yapmam gerekir?

Bunun için bankalara veya aracı kurumlara başvurup yatırımcı hesabı açtırmanız gerekir. Daha sonra da günlük borsa verilerini sağlayan web sitelerinden hisse senetlerinin durumunu güzel grafiklerle takip edebilirsiniz.

Bazı bankaların internet şubesinden bu hesap kolayca açılabilirken, bazılarında illa ki şubeye gitmek gerekiyor.

Bir sonraki konu: Akıllı insanlar için borsa serisi 2: Borsa’ya nasıl yatırım yapmalıyım?

Şu an laptop’umu dik kullanıyorum ve bu basit değişiklik bile çalışma verimliliğimi önemli ölçüde arttırdı.

Laptop'u Dik Kullanmak

Gün içinde laptop ekranında ne yapıyoruz?

Geniş ekranlı (widescreen) bir laptop aldınız, gün içinde bu laptopla ne yapıyorsunuz? Ben çoğunlukla web sitelerine giriyorum, word’de yazı yazıyorum… Uzun makaleler ve raporlar okuyorum.

Oysa ki geniş ekran film izlemek için optimal bir çözüm sunuyor, çünkü sinema ekranına göre çekilmiş filmleri geniş ekranlı bir laptopta izlemek daha kolay…

Ancak bu ekranda uzayan yazıları okumak işkence haline geliyor.

Okuma yapmak için

Son 10 senedir neredeyse hergün 50 kitap sayfasına yakın yazı okuyorum. Bu yazıların bir kısmı önemsiz şeyler, bir kısmı da işim ve mesleğim için çok kritik. Bilgisayarla çok okuma yaptığım için çevremdeki insanlara nazaran yeniliklerden daha çok haberim oluyor, genel kültürümü daha çok güncel şeylerle geliştirebiliyorum.

Bunun avantajını hayatımda çok farklı yerlerde ve farklı senaryolarla gördüğüm için de bilgisayardan okuma alışkanlığımı kaybetmedim ve geliştirdim.

Ancak şimdiye kadar bilgisayarda bir şey okumanın ne kadar zor olduğunu ve ne kadar yorulduğumu ekranı dikine çevirmeden önce fark etmemiştim.

Ekranı dikine kullanmanın faydaları

Yatay ekranda bir word dökümanı (veya pdf vs.) okumaya kalktığınızda inanılmaz verimsiz bir kullanım alanı olduğunu göreceksiniz. Ortada bir sayfa ve yanlarda bu sayfaya oranla büyük boşluklar bulunuyor.

Sayfa’nın başını ve sonunu görebilmek için ise devamlı scroll (yukarı aşağı hareket ettirmek) yapmak zorunda kalıyorsunuz.

Bu scroll hızı sizin gözünüzün algılama hızından yavaş olduğu için gözünüz inanılmaz yoruluyor. Özellikle yazı yazdığınızda daha önce yazmış olduğunuz bir şeye referans verirken bu iş işkence haline gelebiliyor.

Ayrıca yukarı aşağı sayfayı oynatırken zaman kaybediyorsunuz. Belki bu hareketi yüzlerce kez yaptığınız için zaman israf ediyorsunuz.

Ekranı dikine çevirdiğiniz vakit ise şartlar tersine dönüyor. Koca bir word sayfasını kolay bir şekilde tam sayfa olarak görüntüleyebiliyorsunuz. Okuma alanını da inanılmaz verimli kullanıyorsunuz.

Gözün yukardan aşağıya taraması, soldan sağa taramasından daha efektif olduğu için uzun yazılar içeren web sayfalarını okumak kolaylaşıyor.

Laptop nasıl dikine çevrilir?

Bunu yapmak için önce laptopunuzun ekranının döndürülebilir özelliğe sahip olması gerekli. Yani donanım buna müsait değilse, laptopun kendisini döndürseniz bile ekranda bir hareket olmayacaktır :)

Her laptopun kendisine ait farklı ayarları bulunuyor. Bilgisayarınızın görüntü özelliklerinden bunu bulabilirsiniz, veya kullanım kitapçığında da olabilir.

Bilgisayardan pek anlamıyorsanız o zaman etrafınızda anlayan birileri muhakkak vardır, onlara danışın.

Laptopu 90 derece çevirerek kullanabilmek için bunu sağlayacak bir araca ihtiyacınız var. Bunu iki türlü yapabilirsiniz:

Birincisi fiyatları 40-50 lira civarındaki laptop stand’larından satınalabilirsiniz. Ancak unutmayın ki her laptop standıyla bunu yapma şansınız yok.

İkinci alternatif olarak da biraz yaratıcılığınızı kullanın. Mesela ben evde resim çerçevesinin konulduğu tahtadan basit bir parça buldum, bu laptopu 90 derece kullanabilmem için yeterli oldu (bkz. fotoğraf)

Daha yaratıcı ve ucuz çözümler de var: örneğin burada kartondan laptop standı yapmışlar… Şurada da elbise askısından yapmışlar. (Özellikle elbise askısından olanını mutlaka deneyeceğim)

Tabi laptop’u 90 derece ve dik kullanmak istediğinizde size ayrı bir klavye ve mouse da gerekecek, bunları uygun fiyatlara bulabilirsiniz (kablosuz mouse ve klavye kullanmak ciddi ferahlık sağlayacaktır)

Sonuç

Daha verimli çalışabilmek ve okuyabilmek için, bilgisayar başında gözleri daha az yorarak ve daha hızlı çalışabilmek için laptopu 90 derece çevirerek kullanmak yapabileceğiniz basit şeylerden bir tanesi. Ben memnun kaldım, tavsiye ederim.

Smart For Two ilk bakışta oyuncak arabaya benziyor, çoğumuz klasik arabaların görüntüsüne alıştığımız için bu arabaya gözlerin alışması biraz zaman alıyor. Arabanın önü ve arkası yok, daha ne olsun!

Bu araba için pratik, rahat, sevimli gibi sıfatları rahatlıkla yakıştırabiliriz, ama karizmatik demek için hayli iddialı olmak lazım. Zaten karizmatik olma gibi bir hedefi de yok, arabayı karizma yapmak için , hava atmak için alıyorsanız bu araba hiç size göre değil. Ama dikkat çekici bir araba olduğunu kesinlikle söyleyebilirim.

Yolda giderken en çok çocuklar “vaaay arabaya baak” diye bağırıyorlar, arabayı sitede park ettiğimde her seferinde etrafında bir kaç kişiyi arabayı incelerken buluyorum. Geçenlerde güvenlik görevlisi beni durdurdu, bir şey var zannettim ama “abi bu nasıl bir araba, çok merak ettim” dedi baya bir soru sordu.

Maalesef Mercedes Türkiye’nin anlayamadığım fiyat ve pazarlama politikası yüzünden Türk insanı bu arabayı bilmiyor. Yurtdışına gittiğinizde, özellikle Avrupa’da adım başı gördüğünüz bu arabayı İstanbul gibi çok ihtiyaç olan bir yerde nadiren görebiliyorsunuz. Haliyle insanlar sıfır fiyatı 15.000 Euro’yu geçen bu arabayı almaktansa o paraya başka opsiyonları düşünüyorlar.

Konfor

Araba’nın içi çok güzel tasarlanmış, tasarımcılar gerçekten her detayı düşünmüşler. Araba’da gereksiz hiçbir şey yok ve gayet kaliteli malzemeler kullanılmış. Ancak iki tane eleştirim var: birincisi amortisörler çok sert, dolayısıyla İstanbul gibi çukurlu yollarda bu konforu düşürüyor. Yumuşak amortisörleri güvenlik nedeniyle koymuyorlarmış, sert amortisörler daha güvenliymiş ama bu yine de bir mazeret değil. Gerçi buna da zamanla alışıyorsunuz.

İkincisi de direksiyonu baya sert… Arabayı döndürmek filan boyutları nedeniyle çocuk oyuncağı ama direksiyonu biraz daha yumuşak yapabilirlermiş.

Müzik sistemi idare eder, belki daha iyi bir şeyle değiştirebilirim. Ama bu haliyle de ihtiyaçlarımı karşılıyor.

Vites değiştirirken motor sıcak değilse bir miktar sarsabiliyor, sonra rayına giriyor işler… Arabanın konforunu ciddi şekilde arttırabilecek bir şey olan hill holder sistemini malesef bu arabada kullanmamışlar (yeni versiyonlarında var). Dolayısıyla yokuşta arkaya kayıyor araba, el freni ile kontrol etmeniz lazım vitesli arabalardaki gibi.

Arabanın motoru bagaj kapağının hemen altında olduğu için kabin içinde ses yapabilir diye düşünüyordum, ama kabin içi sesi makul seviyede ve rahatsız etmiyor.

Arabanın içi sanıldığının aksine inanılmaz geniş, hatta iki kişi için fazlasıyla geniş diyebilirim. Arabaya oturduğunuz zaman ilk hissedeceğiniz şey ferahlık oluyor. Küçük arabaların her zaman konforsuz olmadığının ispatı bu.

Kullanım Kolaylığı

İşte bu özelliği için herkesin en azından bir kere smart kullanmasını öneririm. Benim aldığım modelin tavanı tamamen cam. Ön camı da çok büyük olduğu için arabanın her tarafını görebiliyorsunuz. Bu park etmede inanılmaz avantaj sağlıyor, arabayı kontrol etmek de çok kolaylaşıyor.

Park sorunu olan bir yerde yaşıyorum ve smart burada benim hayatımı kurtarıyor resmen. En olmadık yerlere park edebiliyorum, gittiğim herhangi bir yerde direk bir iki adımlık yere park edebiliyorum çok uzak yerlere park edip yürümek yerine. Ayrıca otopark parasından kurtuldum, zira otopark’a ihtiyacım yok.

Dikey olarak da park edebiliyorum, arabanın boyu sadece 2,5 metre olduğu için (bir minibüs’ün genişliği kadar) genişliğinin yettiği (1,5 metre) her yere park edebilirim. Bu inanılmaz bir duygu.

Trafikte ise smart’ın yine inanılmaz artıları var. Öncelikle dönüşlerde (u dönüşü mesela) normal arabayla bir iki hamle’de dönebilirken smart’la zırt diye dönüyorsunuz bir kerede. Ayrıca trafikte kimsenin giremediği aralara siz girebiliyorsunuz ve bu baya avantaj sağlıyor.

Ataklık-Serilik

Arabanın motor hacmi 600 cc olduğu için (ki ortalama bir araba 1400 cc’dir) başta “yokuşta zorlanabilir”, “seri hareketleri yapamayabilir” gibi endişelerim vardı. Ancak kullanınca gördüm ki hiç alakası yokmuş… Araba inanılmaz seri, turbo’su olduğu için gaza bastığınız an tepki alıyorsunuz ve ilk hızlanması çok tatmin edici.

Yokuşları da tavşan gibi çıkıyor, evimin yakınında çok dik bir yokuş var. 2000 motor laguna arabayla zorlandığımız bu yokuşu smartla çocuk oyuncağı gibi çıkıyoruz.

Güvenlik

Küçük arabaların en büyük problemi güvenliktir. Smart aldığımı duyan insanların ilk tepkileri “virajlarda savrulur bu” şeklindeydi. Bunu da bir çok virajda denedim, smart virajlara yüksek hızlarda bile gayet stabil giriyor ve savrulmuyor. Bu arabada esp sistemi olduğu için savrulmaları bilgisayarla önlüyor.

Araba’nın fren sistemi de gayet güçlü, bir kaç defa deneme amaçlı sert fren yaptım ve tahmin ettiğim mesafeden daha önce durdu. Bu arabada güvenlik problemi olduğunu hiç sanmıyorum, internetteki çarpışma testlerini de inceleyince siz de hak vereceksiniz. (120 km ile beton duvara çarptırıyorlar, araba neredeyse hafif hasarlı kurtuluyor, kapıları açılıyor vs.)

Yakıt tüketimi

Yakıt tüketimini de test ettim, benim kullanımımda şehir içinde 6.1 litre yaktı.

Ama benim kullanımımı görseniz “bu kullanıma göre çok az yakmış” dersiniz, zira arabaya stres testi uyguladım resmen. Anormal hızlanmalar ve ani frenlerle ilk haftalarımızı geçirdik. En kısa zamanda normal bir kullanım ile de ölçüp rakamı bildireceğim.

Sonuç olarak yakıt tüketimi benzinli ve otomatik vitesli bir arabaya göre şehir içinde inanılmaz az. Şehir dışı rakamlarını düşünemiyorum bile.

Sonuç

Smart hakkındaki ilk izlenimlerim çok iyi. Tasarımcılar ve mühendisler harika bir iş çıkartmışlar, ellerine sağlık. Verdiğim parayı fersah fersah hakediyor, yani fiyat-performans oranı çok yüksek. Sizlere de tavsiye ederim.

İşte burada mükemmel bir gelişim fırsatı doğuyor… Madem bu kadar yoğun kullanıyoruz bu aleti, neden daha verimli kullanmayalım? 10 parmak klavye kullanarak yazma hızımızı en az iki katına çıkartıp, harcadığımız enerjiyi azaltmak elimizde.

10 Parmak Klavye Kullanımı Nedir?

Basit bir anlatımla yazı yazarken 10 parmağınızı da kullanarak daha hızlı ve daha kolay yazmanıza yarayan bir tekniktir. Bu teknik klavyedeki her tuşa belli parmakların basmasını öngörür. Örneğin klavyedeki Q-A-Z tuşlarına sol serçe parmağı basar, başka parmakların basması yasaktır.

Parmaklar tuşlara atandığı için eller klavyenin üzerinde gezinmez, sadece parmaklar ileri geri gider. Bu sayede A tuşuna basıp sonra Ş tuşuna basacaksanız (örneğin “aş” kelimesini yazalım) normalde eliniz A harfine sonra Ş harfine gideceği için ciddi miktarda zaman kaybedeceksiniz. Oysa 10 parmak yazanlar için bu sol serçe-sağ serçe parmağı vuruşları kadar kolaydır. Siz bunu 1 saniyede yapıyorsanız, 10 parmak yazabilen bir kişi saniyenin 10′da biri hızla yazabilir.

Bir satırlık bir yazıda bu çok da önemli bir zaman kazancı sağlamayabilir, ama 1000 kelimelik bir rapor yazdığınızda ne olacak? Peki kitap yazmak istediğinizde?

10 Parmak Klavye Kullanmanın Sağladığı Avantajlar

• Zaman: Özellikle yoğun yazı yazması gereken birisiyseniz (ki neredeyse artık hepimiz öyleyiz) 10 parmak yazabilmek gün içinde size müthiş bir avantaj sağlayacaktır. 1000 Kelimelik bir raporu normal klavye kullanan bir kişi 1 saatte yazıyorsa, sizin için bu 15 dakika anlamına gelir. (kabaca) kalan 45 dakikada kendinize bir kahve koyup, gazete okuyabilirsiniz. Patronunuz “rapor tamam mı” demeden önünde hazır bulunur.
• Enerji: Devamlı klavyede gezinen bir el ve bu eli götürmeye çalışan bir kol düşünün… Gün içinde yaptığınız şey aslında bu. Oysa 10 parmak klavyede el ve kol neredeyse hiç hareket etmez. Sol işaret parmağı F tuşuna sabitlenir, Sağ işaret parmağı J tuşuna sabitlenir, avuç ayaları (şu elle bileğin birleştiği kısım) klavyeye oturtulur ve sadece parmaklar hareket ederek yazıyı yorulmadan yazarsınız.
• Sağlık: Sürekli omuz ağrılarından şikayet ediyorsanız sebebi 10 parmak klavye kullanmamanız olabilir. Elinizi klavye üzerinde devamlı hareket ettirdiğiniz için omzunuza devamlı yük binecektir. Bu yük zamanla kireçlenme, çeşitli sinir ezilmeleri vb. gibi sizi hayatınız boyunca üzecek kalıcı hastalıklara yol açabilir.
• Konsantrasyon: 10 parmak klavye kullanan birisi sadece ekrana bakar, klavyeye bakmaz… Hatta iddia üzerine denedik, gözlerimi kapatıp söylenilen şeyleri hiç hata yapmadan dakikalarca yazabiliyorum. Bu şu anlama geliyor, karşınızdaki kişi bir şeyler anlatıyor ve siz not almak istiyorsanız gözünüzü ayırmadan not alabilirsiniz, hem de neredeyse konuşma hızına yakın. (Ben laptopla not alırken hiçbir kelimeyi kısatlmıyorum, ve birebir konuşulanları yansıtabilirim… Mahkemedeki katipler gibi… Çok zor bir şey değil emin olun.)
• Kariyer: Evet yanlış duymadınız.. Kariyerinize bile ciddi katkı sağlayacaktır! İşim gereği vaktimin çoğu toplantılara ve görüşmelere katılarak not almakla geçiyor. Kariyerimin başındayken sırf bu “enteresan” özelliğimden ötürü bir sürü önemli toplantıya katılabildim. (çünkü hiçbir şeyi atlamıyordum not alırken.. Toplantı bittiği anda kusursuz toplantı tutanağı elimde oluyordu). Bu sayede çok önemli görüşmelere katıldım, oralarda bir sürü şey öğrendim. Network (ilişki ağı)’ümü genişlettim. Ayrıca çok hızlı hazırlanması gereken raporlar olduğunda da ilk başvurulacak kişi oluyorsunuz.

Dahası hiç tahmin etmediğiniz zamanlarda işe yarıyor bu yetkinlik. Çok sevdiğim bir psikolog olan Doğan Cüceloğlu’nun bir eğitimine katılmıştım. Bu eğitimde Doğan Bey herkesten bir paragraflık yazılı bir şey istedi ve bu yazılanları ertesi gün bir rapor olarak sınıfla paylaşacağını belirtti. 25 kişinin katıldığı bu eğitimde kabaca 4-5 sayfalık yazının word dosyasına aktarılması gerekiyordu, Doğan Bey’in bütün gece’sini bu işe ayıracağı aşikardı…

Doğan Cüceloğlu’nun yanına gittim ve “Doğan Bey isterseniz bilgisayarda beraber çalışalım, ben size bütün bu yazıları yarım saat içinde bilgisayara aktarırım” dedim. Önce inanamadı, sonra 10 parmak klavye kullanabildiğimi öğrenince tamam dedi. Akşam oturduk o okudu ben yazdım ve yarım saatte normalde 3-4 saat sürecek bir işi tamamladık. Sonrasında kalan zamanda kendisiyle sohbet etme imkanı buldum, hayattan bahsettik, kişisel gelişim’den bahsettik… Normalde 10 parmak klavye kullanamasaydım hiç böyle bir fırsatım olmayacaktı.

10 parmak klavye öğrenmeye üniversite’de başlamıştım ve bütün arkadaşlarım “boş işlerle” uğraştığım için benimle dalga geçmişti… Hepsine buradan sevgilerimi yolluyorum :)

Peki Nasıl Öğreneceğiz?

10 parmak klavye öğrenmek çok kolay… Sadece sabırlı olmalısınız ve zaman ayırmalısınız. Üstelik öğrenmesi de bedava!

İnternetten Logo 10 Parmak programını indirin, programı Q klavye için kurun ve derslere başlayın. Her derste bir miktar ilerleyeceksiniz. Başlangıçta size çok zor gelebilir, ancak sabırla ve dersleri atlamadan ilerlerseniz günde yarım saatinizi ayırarak 1 ayda 10 parmak yazabilir hale geleceksiniz.

Burada önemli bir nokta var, 10 parmak öğrenmeye başladığınız an eski alışkanlığınızı terk etmek zorundasınız. Yoksa beyniniz kendisini 10 parmak yazmaya programlayamaz.

Sonuç

Bazen günlük hayatta küçük ve önemsiz görünen yetkinlikler sanıldığından daha çok fayda getirebiliyor. On parmak klavye kullanabilmek de böyle bir yetkinlik. Eminim öğrendiğinizde bana hak vereceksiniz.

Düşünün yani bir adam camdan atlıyor, normalde 1 dakika’lık bir haber… 10 dakika boyunca aynı şeyi gösterip duruyorlar ve milyonlarca insan bu aptalca haber sunum tarzını gözünü kırpmadan izliyor… HER GÜN!

Peki ya gündelik siyaset? Kabak tadı vermedi mi Ergenekon haberleri? Savcı şunu demiş, falanca tutuklanmış, filanca serbest bırakılmış… Daha ortada iddianame yok, ama 1 yıldır konuşulan tek konu bu…

Futbol desen aynı… Filanca futbolcu’nun transferi bitirilmiş haberi veriliyor bir gün… Bakıyorsun o futbolcu başka takımla anlaşmış… Sonra vazgeçmiş X takımından Y takımına olaylı bir geçiş yapmış…

Artık bunlar kabak tadı vermeye başladı, televizyon, gazete ve radyolarda aynı haberler çiğnenip çiğnenip tekrar sunuluyor… Çoğu için “bana ne bundan?” diyerek rahatlıkla kenara atabileceğimiz türden haberleri, hipnotize olmuş gibi izliyoruz…

Saatlerimiz, günlerimiz ve haftalarımız böylece heba oluyor. Bir ömrü böyle yapay gündemlerle heba etme riski de var.

Ben artık buna bir dur diyorum ve bugün’den itibaren Medya Diyeti’ne başlıyorum.

Neden Medya Diyeti?

İncelediğimde Türkiye’deki herhangi bir gündemi 1 ay kadar takip etmesem bile, geri döndüğümde gündemin aynı saçma sapan yerlerde takılıp durduğunu farkettim. Siz de deneyebilirsiniz, örneğin yerel seçimlerin başını izleyin bir de sonunu… Aynı Baykal-Erdoğan polimikleri, yine aynı yorumcular, aynı tartışma programları… Yeni bir şey yok… Birkaç ayın sonunda seçimden birkaç gün önce internetin başına oturup 1-2 saatlik bir araştırma yaptığınızda tüm bu saçmalıkların toplandığında elde bir avuç kayda değer bilgi biriktiğini göreceksiniz. Sonra da seçersiniz partinizi, verirsiniz oyunuzu…

Gündelik haberler içinde büyük parazitler taşıyor, maalesef medya’da filtre mekanizması çalışmadığı için bu haberler aynen bölük pörçük ve yalan yanlış ortaya konuyor. Nasıl olsa “yarın düzeltiriz” diyerek.

Ben medya diyeti yaparak bu parazitleri zaman aşımına uğratarak temizlemeyi hedefliyorum. Türkiye’de ve Dünya’da olan olaylara “anında” erişmeye hiç ihtiyacım yok, bir miktar bekleyerek sular durulduğunda temiz temiz öğrenirim gerçek bilgiyi.

Sadece zaman kaybı değil, Türk televizyonlarının insanın moralini bozması da cabası… Korku filmi efektleri ile başına güneş geçmiş bir paşa’nın “BAM GÜM ŞOK HABER!!” yazıları ile haber yapılması bende stres  yapıyor. Her haber insanlarda şok yaratmak için hazırlanıyor, her haberde bir drama var, hepsi korkutmak üzere yapılmış.

İnsanın psikolojisi de bozuluyor… Bir bakıyorsun sunucu ağlayan gözlerle şehit haberi veriyor, hemen arkasından “evet sevgili seyirciler, şimdi izleyeceğiniz maymun hayvanat bahçesine gelenleri şoka uğrattı, izleyelim” diyerek youtube’dan indirdikleri saçma sapan video’yu gülerek sunuyor. Böyle de samimiyetsiz ve şizofrenik bir haber tarzı var Türk Medyası’nın.

Uygulaması Nasıl Olacak?

Öncelikle kalitesiz ve taraflı haber sunan kaynakları eliyorum. Örneğin hürriyet, milliyet, sabah, zaman, habertürk, posta vs. gazeteleri hiç okumayacağım. Bu gazetelerdeki köşe yazarlarının da ne yazdıkları umrumda değil, bir insan yıllarca bir köşe’de oturup “en doğrusunu ben bilirim” mantığı ile yazı yazıyorsa sonunda sırf yazmış olmak için yazıyor. Bilgisi olmadığı halde fikri olan bu köşe yazarlarının beynimi bulandırmasını istemiyorum.

Televizyon’da ise CNBC-e, discovery channel, NTV dışındaki tüm kanalları eliyorum. Rating kaygısı ile hazırlanan ağa dizileri, mafya dizileri, abuk subuk televizyon programlarını ve aynı görüntüyü 20 defa gösteren haber programlarını izlemek bana katma değer sağlamıyor.

1) Öncelikli olarak kendime bir zaman kısıtlaması getiriyorum. Sadece Cuma günleri günde 1 saatimi gündemi takip etmek için ayıracağım.

NTVMSNBC sitesinin RSS feed’lerine üye oldum, buradan hergün haber başlıkları google reader’ıma geliyor. Bunları biriktireceğim ve cuma günü hepsine toplu halde bakacağım. Hergün tek tek bakmaktansa biriktirerek bakmak çok daha hızlı ve efektif olacaktır.

2) Televizyondaki programları 1 hafta önce inceleyeceğim ve izlemeye değer programları not edeceğim. Televizyonu ise sadece bu programları izlemek için açacağım.

30 Günlük Deneme

30 gün boyunca medya diyetini uygulayacağım, sonucunda zaman, moral ve psikoloji açısından kazandırdıkları ve kaybettirdiklerini burada sizlerle paylaşacağım.

Bunu bana bir kaç ay önce başkası söyleseydi, güler geçerdim… İnanmazdım.

Peki nasıl yapıyorum bunu? Özel bir antreman programı ile, 6 haftalık bir çalışma ve haftada 20′şer dakikalık 3 antremanla… Yani haftada sadece 1 saatimi harcayarak ve 1,5 ayda.

Detaylar yazının ilerleyen kısımlarında…

Nedir?

İnternette rutin gezintilerim sırasında çok enteresan bir siteye denk geldim. Bu sitede enteresan bir iddia vardı: 100 Şınav çekebilirsiniz!

Daha önce şınav çekmeyi denemiş olan “normal” insanlar bilirler ki bırakın 100′ü, 20 tane şınav çektiğinizde bile (çekebilirseniz) feleğiniz şaşar! Adamlar 100 şınavdan bahsediyor, uçuk bir rakam tabi ki…

Ama detayına indiğinizde çok güzel hazırlanmış bir antreman programı ile karşılaşıyorsunuz. Sitenin adı HundredPushUps.com…

Niye Şınav?

Öncelikle bu programa başlamadan önce şınav nedir, niye gereklidir, faydalı mıdır onu anlamak gerekiyor. Anlamanın en kolay yolu hemen yere yüz üstü uzanıp düzgün bir şekilde 10 tane şınav çekmenizdir.

Şınav çektiğiniz sırada farkedeceksiniz ki, neredeyse vücudunuzdaki bütün kaslarınız bedeninizi yukarı ve aşağı hareket ettirmek için var gücüyle çalışıyor… Bu güçlü kol kasları, geniş omuzlar, çelik gibi sırt ve karın kasları anlamına geliyor.

Vücut ağırlığı ile yapılan egzersizler içinde en etkili temel egzersizlerden birisidir şınav… Ve şüphesiz ki doğru yapıldığında size inanılmaz bir direnç kazandırır.

Program nasıl işliyor?

HundredPushUps.com sitesinde programın haftalık olarak detayları var. Ayrıca site sahibi bir güzellik yapmış bu 6 haftalık programı bir cep kitapçığı haline getirmiş.  Buradan indirip yazıcıdan çıkarttığınızda elinizde pratik bir cep kitapçığı olacak.

Kitapçığı bastırdıktan sonra ilk aşama mevcut seviyenizi test etmek. Yere uzanın ve nizami şınav pozisyonu alın (Bu çok önemli, düzgün yapmazsanız doğru sonuçları alamazsınız.) Nizami şınav’da vücut kalçadan eğilip bükülmemelidir (sopa yutmuş gibi olmalısınız), kollar omuz hizasından beş santim kadar açık olmalı ve elleriniz göğüs hizanızın biraz üstünde olmalı.

Başınızla ileri bakarken nefes vererek aşağı iniyorsunuz, göğsünüz yere 2-3 santimetre kalana kadar inip, nefes alarak yukarı çıkıyorsunuz.

Şayet doğru yapıyorsanız ve normalde atletik bir yapınız yoksa (düzenli spor yapmıyorsanız) baya zorlanıyor olmanız gerekiyor.

İlk testi kollarınızda derman kalmayana kadar zorlayarak tamamlayın… Sonuç ne? 10-20-30? Aklınızda tutun bunu…

İlk hafta

Cep kitapçığında “Week 1″ yazan bölüme gelin. Şayet test sonucunda 5′in altında yapabildiyseniz ilk kolona, 6-10 arasındaysanız ikinci kolona, 11-20 arasındaydanız üçüncü kolona bakın. (20′den fazla yaptıysanız direk üçüncü haftaya geçebilirsiniz, ama ben tavsiye etmiyorum ilk haftanın en zor kolonundan başlayın)

Bu kolonlarda 3 tane antreman günü göreceksiniz (Day 1, Day 2, Day 3). Haftada sadece 3 gün çalışmanız gerekiyor. Ben Pazartesi, Çarşamba ve Cuma günlerini seçmiştim. Seçtiğiniz günler arasında 1 gün boşluk bırakmanız lazım.

Şimdi diyelim ki 13 tane şınav çekebildiniz. O zaman Birinci Hafta (Week 1)’ın üçüncü kolonundasınız (11-20). İlk gün 5 set’ten oluşan programı uygulayacaksınız. Her set arasında 60 saniye mola vermelisiniz.

Yani 10-Boşluk-12-Boşluk-7-Boşluk-7-Boşluk şeklinde toplam 36 tane nizami şınav çektikten sonra son sete geldiğinizde kendinizi zorlayacaksınız. Beşinci set’te en az 9 tane şınav çekmelisiniz, bunun üst limiti yok… İsterseniz 40 tane çekin, ama en az 9 tane çekmelisiniz.

Antremanı bitirdiğinizde toplam kaç tane şınav çektiğinizi bir kenara (cep kitapçığına mesela) not edin. İlerde bu işinize yarayacak.

2. gün set’ler arasında 90 saniye, 3. gün setler arasında 120 saniye bekleyeceksiniz. (Anladınız herhalde cep kitapçığının nasıl okunması gerektiğini)

Sonraki Haftalar

İlk hafta muhtemelen inanılmaz zorlanacaksınız… Programın bir güzel tarafı çok iyi tasarlanmış olmasıdır. Gün geçtikçe siz gelişiyorsunuz, ama program da tam sizi zorlayacak kadar ağırlaşıyor.

Buradaki en kritik şey kesinlikle hileye başvurmamaktır. Baktınız zorlanıyorsunuz, sakın ha “bu bölümü atlıyım” diyerek setleri atlamayın. Çünkü atladığınız an gittikçe zorlaşan bu programa yetişemezsiniz ve sonunda bıkarsınız.

Şayet bir günde çok zorlanıyorsanız 1 gün mola verin ve ertesi gün tekrar deneyin. O günü tamamlamadan asla diğer güne geçmeyin.

Ara Testler

2. haftanın sonuna geldiğinizde (umarım pes etmez, mücadele eder ve gelirsiniz) yeniden bir test yapacaksınız. Bu aynen programa başladığınızda yaptığınız gibi kollarınızda derman kalmayana kadar kaç tane aralıksız şınav çekebildiğinizi ölçtüğünüz bir test. Bu testin sonucuna göre 3. hafta hangi kolondan başlayacağınızı seçeceksiniz.

Şayet testin sonucu 3. hafta’ya başlamanız için yeterli değilse, o zaman ikinci haftayı tekrarlayın.

Devam ettiğinizde dördüncü, beşinci ve altıncı haftanın sonlarında testler yaparak kendinizi programa adapte edeceksiniz.

Sonuçlar

İnanılmaz ama keyifli bir mücadele sonunda 6. haftayı tamamladığınızda şok geçirebilirsiniz, çünkü 20 tane bile şınav çekemeyen siz bir seferde aralıksız 60-70 tane şınavı rahatlıkla çekebilir hale geleceksiniz. (Ben bunu insanlara gösterdiğimde yüzlerindeki şaşkınlık ifadesini görmek çok eğlenceliydi)

Bununla kalmayacaksınız 20 dakikalık bir antreman’la toplamda 250 tane şınav çekebilir hale geleceksiniz. (Program en az 100 tane çekmeyi vaadediyor, ama bunu rahatlıkla 4. hafta sonunda geçiyorsunuz)

Dile kolay 250 şınav… Sonunda baya fit bir vücudunuz oluyor, direnciniz inanılmaz yükseliyor… Bununla beraber özgüvene de yatırım yapmış oluyorsunuz.

Ben denedim ve sonuç aşağıdaki grafikteki gibi, mutluyum… Gururluyum…

(Bundan sonra aynı sitenin yaratıcısının hazırladığı 200 şınav ve 200 squat programlarını da yapacağım.)

100 Şınav

Netice itibariyle -bir şekilde- benim A noktasından B noktasına ulaşmam gerekiyor… Bu iş de hiç ÖSS sorularına benzemiyor, çok fazla değişken var… Bu değişkenler ile alternatifler içinden bir seçim yaptım ve bir smart fortwo aldım. Gerekçelerim aşağıda… Bakalım akıllı bir seçim yapmış mıyım? (site akıllı gelişim diyor ya… site sahibi de akıllı işler yapmalı haliyle)

Daha önceki yazılarımda belirttiğim gibi benim bir “araba maliyeti hesaplama” tablom var… Bu şaheser olmasa da idare eder tabloyu kullanarak herhangibir arabanın “GERÇEK” maliyetini hesaplayabiliyorum…. Yani gözle görünen masraflarını (benzin, vergi vb) ve görünmeyen masraflarını (fırsat maliyeti, bakım, lastik, otopark vs.) hesaplayan bir tablo bu. Bir arabanın maliyetini sahibine sorduğum zaman görünmeyen masrafları atlayarak “az yakıyor benim arabam” diyerek cevap veriyorlar genelde. Ama gerçek maliyetini hesaplayıp söylediğimde yüzlerindeki şaşkınlık ifadesi görülmeye değer…

Konuyu uzatmayayım… Araba kiralama, toplu taşıma, motorsiklet, büyük araba, küçük araba, yeni araba, ikinci el araba vb. bir sürü alternatif seyahat yöntemi var ve bunlar içinden EN AKILLI olanını seçmek istedim.

• Araba kiralama: Uzun vadeli kiralama maliyet açısından yeni bir araba almakla kafa kafaya geliyor. Artısı kasko, vergi, bakım vb. gibi işlemlerle siz uğraşmıyorsunuz
• Toplu taşıma: Büyük bir esneklik sağlıyor, baktınız trafik sıkışık deniz yolunu kullanın… Atlayın metrobüsle gidin bir yere kadar. Ama konfor çok düşük, çoğunlukla rezillik çekiyorsunuz (özellikle takım elbiseniz ve laptopunuzla bir belediye otobüsüne binmenizi tavsiyede ederim, değişik bir tecrübe oluyor). Maliyeti düşük, 70 lira civarına aylık akbil alırsanız masrafınız bu olur..
• Motosiklet: İnanılmaz bir keyif, trafik ve otopark derdiniz yok… Maliyeti çok düşük. Ama ufak (?) bir sorunu var, olur da kaza yaparsanız tek parça halinde toparlanamayabilirsiniz…
• Sıfır vs. ikinci el: Sıfır araba’nın sorunu daha az oluyor, ama ilk alım maliyeti çok yüksek… İkinci elde de temiz bir araba bulamazsanız tamirciyle kanka olursunuz zamanla. İkinci el riskli olmakla beraber, gerçekten maliyet çok düştüğü için -şayet temizse- ikinci el daha mantıklı
• Büyük araba: Türk insanının genel tercihi “almışken iyisi olsun” şeklindedir… Büyük araba “almışken büyüğü olsun” diye alınır, ama bu büyüklük %95 hiçbir fayda getirmez. Maliyetler uçar. Ama olur da cümbür cemaat bir yere gitmek isterseniz, uzun yola gidiyorsanız o zaman önemli bir artıdır.
• Küçük araba: Şehir içinde seyahat ediyorsanız, park sorunu, yakıt gibi dertleri pek olmaz. Ancak uzun yolculuklarda veya kalabalık ailelerde bir negatif oluşturur.

Ben ne istiyorum?

Benim kriterlerim şu şekilde:

• Güvenlik: Kullanacağım ulaşım vasıtası kesinlikle güvenli olmalı. Bu konuda taviz veremem.
• Konfor: Çoğunlukla ya kız arkadaşımla bir yere gidiyorum, ya da takım elbisem ve laptopum oluyor. O yüzden benim için konfor da çok önemli
• Otopark: Gittiğim yerler (beşiktaş, bağdat caddesi vs.) genelde otopark sorunu olan yerler. Otopark sorunu yaşatmaması önemli
• Maliyet: Ulaşım benim bütçemde en büyük kalem. Buradan ne kadar çok kısabilirsem, hayat standardımı o kadar yükseltebilirim.

Bu kriterlere bakınca büyük araba otomatik olarak eleniyor, çünkü benim büyük arabaya hiç ihtiyacım yok. Sıfır araba da eleniyor çünkü maliyet çok yüksek.

Toplu taşıma keşke İstanbul’da Avrupa’daki gibi kaliteli olsaydı… Ama değil. (NOKTA). Ve en az 10 sene daha insanca bir hale gelmeyecek. Esneklik sağlıyor, maliyet düşük ama konfor sıfır… Dolayısıyla eliyorum.

Motorsiklet müthiş bir alternatif. O kadar çok istiyorum ki bir motor kullanmayı… Ama o da güvenlikten sınıfta kalıyor. Türkiye’de siz insan gibi kullansanız da insanlıktan nasif almamış kişiler sizi sıkıştıracaktır. Henüz gencim, ölümcül bir rahatsızlığım da yok… O yüzden erken ölmeye de hiç niyetim yok :)

Geriye küçük, ikinci el bir araba kalıyor…

Küçük ikinci el araba alternatifleri neler?

Piyasada bu kritere uyan bir sürü araba var. En göze çarpanları Hyundai Getz, Citroen C1, Peugeot 107, Toyota Yaris ve Smart Fortwo (diğer uzakdoğu araçlarını hiç katmıyorum, güvenlikten sınıfta kalıyorlar)

Smart fortwo hariç diğer bütün arabalar 4 kişilik. Bu tabi ki bir artı, ancak arabalar 4 kişilik olduğu için iç mekanı dar ve boyları uzuyor. Arabanın boyu uzayınca park imkanı o kadar azalıyor. Örneğin 2.5 metrelik bir smart fortwo ile 3.6 metrelik bir Citroen C1 arasında -hepi topu- 1 metre var diyebilirsiniz. Ama o bir metre size bağdat caddesinde park etmek istediğinizde inanılmaz bir avantaj sağlayacak.

Bunun dışında ikinci elde smart dışındaki  araçların fiyatları yüksek. 17.000 ile 24.000 YTL arasında değişiyor. İnsan ister istemez “madem otopark avantajı oluşturmuyor, üstelik üstüne 3-4 bin lira daha koyarsam büyük konforlu bir araba alabiliyorum. O halde ne gerek var?” diyor.

Ve bu yarışın galibi Smart Fortwo oluyor. 13.000 liraya aldım, şehir içinde 4,5 litre benzin tüketiyor (süper), park sorunu hiç yok, tipi sevimli ve orjinal bir araba…

Kesinlikle tavsiye ederim, kullandığım kadarıyla söyleyebilirim İNANILMAZ EĞLENCELİ BİR ARABA!

Maliyet?

Ayda yaklaşık 1000 km kullanıyorum… Bu kadar kullanıma sıfır bir toyota corolla otomatik vites alsaydım benzin, kredi faizi, lastik, bakım, köprü, otopark, kasko, bakım, yıkama, yıpranma ve vergileri hesapladığımda bana aylık maliyeti yaklaşık 2.800 lira tutacaktı…

İkinci el aldığım smart’ın bana maliyeti ise, sıkı durum, yaklaşık 500 lira… Sanırım Akıllı bir çözüm buldum.

Her geçen gün milyonlarca videonun izlenip yüklendiği bu sitede Dünya bilgilerini paylaşıyor, bir sürü yeni şey öğreniyoruz. Her geçen gün çığ gibi büyüyen bu bilgi yığınına ise Türkiye’nin verdiği cevap “GEÇİT YOK”tan ibaret.

İnterneti sansürlemek bir kaç tane az gelişmiş ve bir tane de baskı rejimi ile yönetilen ülke (Çin) dışında hiçbir ülkenin tenezzül etmediği bir şey. Oysa demokratik, özgür, çağdaş ve akılcı bir ülke olmak isteyen Türkiye kendisine yakışmayan bir şekilde bu kervana katılmış durumda. Kanun yapıcılar ise pek bir müdahale’de bulunmuyorlar.

Peki kullanıcılar olarak bilgi edinme hakkımızı (Youtube’a erişimi) nasıl elde ederiz? Cevabı yazının devamında…

Youtube’a erişim aslında kapanmadı

Bilgisayar teknolojileri ile pek haşır neşir olmayanlar “bu siteye erişim mahkeme kararıyla engellenmiştir” yazısını gördüklerinde hakikaten de siteye erişimin engellendiğini düşünüyorlar doğal olarak. Oysa ki engellenen erişim sadece Turk Telekom’un altyapısından sağlanan erişim.

Bu şu anlama geliyor, şayet Turk Telekom ADSL vs. hizmetlerini kullanmıyorsanız farkedeceksiniz ki youtube aslında açık. (Iphone kullananlar youtube izleyebildiklerini görünce çok şaşırmışlardır, halbuki Turkcell’in internet erişim hizmetini kullandıkları için sıkıntı yaşamıyorlar)

TTnet ADSL kullanıcısıyım nasıl aşacağım bu problemi?

Bu problemi aşmanın bilinen bir kaç çözümü var, ben en kolay ve garantili olanlarını anlatayım. (Kolaydan zora)

1) Vtunnel.com ve Ktunnel.com siteleri: Bu sitelerden birisine giriyorsunuz, www.youtube.com yazıyorsunuz giriş yapılacak kutuya ve açılıyor site.

Avantajı: Program vs. kurmadan, teknolojiden anlamadan uygulanabilecek bir çözüm

Dezavantajı: Bir sürü ıvır zıvır reklamla uğraşıyorsunuz, youtube’daki özelliklerin bir kısmı çalışmıyor ve yavaş.

2) Program kullanmak: Sansüre uğramış herhangi bir siteyi http://www.internetfreedom.org/ adresindeki programlardan herhangi birisini kullanarak açabilirsiniz. Özellikle kullanım kolaylığı açısından Gpass isimli programı öneririm.

Avantajı: Reklam yok, teknolojiden anlamaya gerek yok

Dezavantajı: Programlara güvenilmesi zor, siteler yavaş açılabiliyor

3)Bilgisayar ayarlarında değişiklik: Benim şahsen tavsiye ettiğim yöntem bu ve bir kere ayar yapılınca bir daha değiştirilmesi gerekmeden sorunsuz çalışıyor.

“bilgisayarım/yerel disk c/windows/system32/drivers/etc” klasörünü açın. (İngilizce windows kullananlar için my computer/local disc c/windows/system32/drivers/etc)

etc klasörünün içinde hosts isimli bir dosya göreceksiniz. Bu dosyayı not defteri ile açın. (Notepad)

Dosyanın sonuna http://www.gizlipaket.com/ip.php adresindeki IP adreslerini ekleyin ve kaydedin. Bu kadar…

Avantajı: Kesin çözüm, hızlı ve güvenilir

Dezavantajı: Her bilgisayarda yapılması lazım, bilgisayardan anlamayı gerektiriyor.

SONUÇ: Burada bahsettiğim üç teknikten herhangi birisini kullanarak YouTube’a garantili erişebilirsiniz. Bunlar sadece eğitim amaçlı anlatılmıştır, kullananların kendi sorumluluğundadır.

Bir de kendi evinizi gözünüzün önüne getirin ve karşılaştırın: kim daha fazla konfora sahip?

Duş başlığından akan sıcak suyunuz, alafranga tuvaletiniz, kaloriferiniz, lambanız, sizi tüm dünyaya bağlayan internet bağlantınız var… Kısacası padişahlardan bile iyi yaşıyorsunuz, ama bir şeyler eksik değil mi? Hala sahip olduklarınız yetersiz öyle değil mi?

Bu yazımda “yeterlilik” ve “ihtiyaç” kavramlarını kurcalıyorum… Padişah konforunda yaşıyor ve mutsuzsanız size bu konuda önerilerim var.

İnsanoğlu her zaman sahip olduğuna değer vermeyen ve erişemediklerini gözünde büyüten bir varlıktır. Aslında kapitalizmin ve tüketimin temelinde yatan şey de tam olarak bizdeki bu “kusur”dur. Bir türlü tatmin olmaz, hiçbir şekilde dünyanın bize verdiklerine şükretmeyiz.

Etrafınızda, televizyonlarda vs. görmüşsünüzdür… Altında son model spor arabaları, harika sevgilileri, boğazda yalıları olmasına rağmen yüzünden mutsuzluk akan, tatmin olamayan ve depresyonda insanlar vardır. Ben bu insanları hep merak etmişimdir: “Neden her şeye sahip olmalarına rağmen hala mutlu değiller?”

Mutluluk sahip olduklarımıza endeksli değil

Mutluluk konusunda bu sitede sayısız yazı bulacaksınız. Zira mutluluk konusunda kişisel gelişim “guru”ları o kadar abuk sabuk şeyler yazıyorlar ki, birilerinin bunu eleştirmesi lazım.

Kişisel gelişim camiasında en çok rastlanılan klişe “hedeflediklerini başar bu sayede istediğin şeyleri alabileceksin… Aldıkça mutlu olacaksın”dır. Bu klişe Amerikan tipi mutluluk algılayışı, yani sahipliğe endeksli bir dünya görüşünün sonucudur.

Oysa ki yapılan akademik araştırmalar “parayla saadet olmaz” atasözünü destekler niteliktedir. Hadi bunu geçtik, parayla saadet olmayacağını, olmadığını sağlığını-sevdiği bir insanı-arkadaşlarını kaybedenler daha iyi bilecektir.

Yazımın başında belirttiğim gibi, bugün Türkiye’deki en orta halli aile bile konfor olarak padişahlardan daha iyi durumda… Padişahlardan daha fazla tatmin olduğumuzu, daha mutlu olduğumuzu kim iddia edebilir?

Ne kadar konfora ihtiyaç var?

Kapitalist kültür konfor’u sınırsız kılacak ürünleri önümüze sunuyor… Bundan 5 sene evvel hiçbirimizin LCD televizyon’a ihtiyacı yoktu, oysa bugün LCD televizyon bir konfor unsuru olarak sunuluyor. Türkiye’de dijital yayın olmamasına, kimsenin oturma odasında 20 cm’lik daha yere ihtiyacı olmamasına ve halihazırda tüm ihtiyaçları mevcut televizyonlar görmesine rağmen LCD bir tutku unsusu olabiliyor.

Yine teknolojiden örnek vereyim: kullandığınız cep telefonunun özelliklerinin % kaçını kullanıyorsunuz? Kontörlü hat kullanıp, GPRS’ten bir kb bile data indirmeyen ama EDGE teknolojisine sahip cep telefonu satın alan yüzbinlerce insanı görünce, bu soruyu bir kez daha soruyorum kendime: “Ne kadar konfora ihtiyacım var?”

Değerleriniz, vizyonunuz ve varoluş amacınız konfor ihtiyacınızı belirler

Konfor ihtiyacı kişiden kişiye muazzam şekilde değişen bir konudur. Kimisi soba karşısında oturarak bile mutlu ve tatmin olabilirken, kimisi boğaz gören bir ev olmadan kendisini tam hissedemez.

İki tür insanı da ne yadırgıyorum, ne de yargılıyorum. Bence insan kendisini nasıl iyi hissedecekse o konforu aramalıdır.

Ancak bunu yaparken kendi değerlerini bilmeli ve buna paralel ilerlemelidir. Aksi durumda tatminsizlik ve mutsuzluk kaçınılmaz olacaktır.

Konu çok soyut hale gelmeden kendimden bir örnek vereyim. Benim hayatımı şekillendirdiğim ve dünya görüşümün merkezindeki değerlerimi “basitlik”,”başarı”,”verimlilik”, ve “bağımsızlık” olarak özetleyebilirim.

Kendim için istediğim konforu da buna göre belirliyorum. Örneğin beni 5+1 malikane gibi bir evden ziyade, minimalist şekilde tasarlanmış (basitlik), her alanı efektif kullanılmış (verimlilik), küçük ve istediğim zaman beni dış dünyadan kopartacak (bağımsızlık) bir ev daha çok tatmin edecektir.

Merkezine “etkileyicilik”, “takdir”, “heyecan”, “para/servet” gibi değerleri yerleştirmiş birisi için alacağı araba çok büyük ihtimalle pahalı (para/servet), göz alıcı renklere sahip (etkileyici), çok hızlı giden (heyecan) ve herkesin kıskandığı (takdir) bir spor araba olacaktır… Oysa ben elektrikle çalışan (verimlilik), kolay park edilen (bağımsızlık), iç aksamı sade (basitlik) bir smart for two‘yu daha cazip bulabilirim.

Sonuç

Mesele ne kadar mal varlığına sahip olduğunuz değildir, nelere sahip olmayı istediğiniz de değildir… Önemli olan kendi değerleriniz ile sahip olmak istediğiniz şeylerin sunduğu konfor’un birbiriyle örtüşmesidir.

Kendi değerlerinizin ne olduğunu tespit ederseniz mutluluğunuzu arttıracak konforu belki daha küçük şeylerde, belki de halihazırda sahip olduklarınız dışındaki şeylerde bulabilirsiniz.

Önemli olan toplumdaki herkesin yaptığı gibi yapmak değil, canınız ne istiyorsa onu yapmaktır.

Bankalar milyonlarca dolar harcayarak kredi kartlarının pazarlamasını yapmaya çalışıyor. Her gün birbirinden eğlenceli, cafcaflı reklamlarını görüyoruz. Hepsinin ortak teması “normalde hayal bile edemeyeceğiniz hayat standardını, kredi kartı ile sağlayabilirsiniz” şeklinde.

Peki bankaların müşterilerine vermek için kendilerini yırttıkları, kullanmayanın pişman olduğu, kullananın ise bin pişman olduğu bu plastik şeyler gerçekte korkulması gereken şeytani şeyler mi yoksa hayatımızı kolaylaştıran ürünler mi?

Bu sorunun cevabı tamamen size ve finansal cahillik miktarınıza bağlı… Kullanmasını bilene kredi kartı muazzam imkanlar sunuyor. Bu yazımda kredi kartını akıllıca kullandığınız taktirde size sağlayacağı faydaları ve akıllı kullanım için “kullanım kılavuzunu” sunacağım.

Bankalar neden kredi kartı vermek için uğraşıyor?

Bir ara sokaktan geçenin eline tutuşturulur hale geldi kredi kartları. Hemen hemen hepsi kullanım miktarına oranla bonus dağıtıyor. Akla hayale gelmez taksit imkanları sunuyor. Hatta şimdi al 3 ay sonra öde, kredi kartına %10 indirim gibi imkanlar da sunuyor.

Bankalar bu kadar indirimi, bonusu ve taksidi bol keseden dağıtırken nasıl oluyor da zarar etmiyor ve hala kredi kartı müşterilerine yalvarırcasına kart dağıtmaya çalışıyor?

kredi kartı kullanım kılavuzuna geçmeden önce bankaların motivasyonunu anlamak lazım:

• Bankalar kredi kartı müşterilerinden yıllık kart ücreti alır. Bu kart ücretleri kredi kartı başına ortalama 40 YTL gibi bir rakama denk geliyor. 1 milyon kredi kartı müşterisi olan bir banka için 40 Milyon YTL gibi anormal bir gelir anlamına geliyor bu ve neredeyse hiç çaba sarfetmeden ve risk almadan sağladıkları bir gelir. Bir kere müşteriyi kap, sonra her sene yol bu tavuğu… Özellikle küçük bankalar için bu tür bir gelir harika bir kaynak olduğu için kendilerini yırtıyorlar kredi kartı dağıtırken.
• Bankalar kredi kartı kullanımlarından komisyon alırlar. Kredi kartının yaygınlaşmaya başladığı dönemleri hatırlarsanız bu komisyonları müşteriden tahsil ediyorlardı. Bazı benzin istasyonları kapısına “Kredi kartına %3 komisyon!” diye gururlar kampanya yapıyorlardı. Sonradan bunlar %0′lara çekildi… Şu an görünürde komisyon ödemiyoruz… Ama aslında ödüyoruz. Sadece bunu müşteriye ek bir kalem olarak yansıtmanın müşteriyi korkuttuğunu anladılar işletmeciler, onun yerine fark etmeden fiyatlara yansıtıyorlar. Kredi kartıyla 10 Liraya aldığınız bir ürünü peşin 9 liraya aldığınız zaman farkediyorsunuz ki aslında 1 lira kredi kartı komisyonuna gidiyor… Size indirim yapılmıyor, sadece komisyonu düşüyorlar.
• Bankalar da kredi alır. Bankalar yurtdışından büyük meblağ tutan bir kredi alacakları zaman (sendikasyon kredisi) kendisini muteber bir banka olarak tanıtmak adına “sahip olduğu kredi kartı müşterisi” sayısını gündeme getiriyorlar. Yurtdışından bakıldığında bir bankanın ne kadar çok kredi kartı müşterisi varsa, piyasanın o bankaya o kadar güvendiği, güçlü bir banka olduğu izlenimi ediniliyor. Bu yüzden daha uygun koşullarda kredi alabiliyorlar.
• Kredi kartı müşterisi= banka müşterisi=müşteri= MÜŞTERİ VERİSİ… Bu eşitlikler içinde en son bağladığım şey bir banka için çok değerli bir şeydir. Siz farketmezsiniz ama bankalar siz kredi kartıyla harcama yaptıkça sizin tüketim alışkanlıklarınızı öğrenirler. En çok alışveriş yaptığınız ürünler neler, harcamalarınızı hangi kanallarda yoğunlaştırıyorsunuz vs. Bunun sonucunda size özel kampanya mailleri, bazı markalarda indirim gibi veri madenciliği sonuçları ortaya çıkar. Boyner grubunun Advantage kredi kartını HSBC bankası astronomik bir ücret ödeyerek satın aldığında aslında satın aldığı şey fiziken bir kredi kartı sistemi, ama gerçekte milyonlarca kişinin ad-soyad-yıllık geliri-harcama verileri-en sevdiği ürünler-adres-telefon gibi kritik bilgileriydi.

Daha fazla detayına girmeyeceğim, kredi kartı müşterisine bankaların verdiği taksitler, bonuslar, indirimler bankaların elde ettiği gelirlerin yanında komik kaçtığı için bankalar bize kredi kartı vermek için kuyruğa giriyor.

Kredi kartını ne zaman kullanmalıyız?

AkilliGelisim.com sitesini kurarken hedefim akıllı insanların büyük firmaların ve tüccarların kurduğu tuzaklara düşmeden, onların oyunlarını tersine çevirerek bu işlerden karla çıkmalarını sağlamaktı. Bu sebeple ilk yazılarımı kişisel finans üzerine yoğunlaştırdım. Bu yazı da akıllı insanlar için bu ürünün nimetlerini göstermek içiin yazıldı.

Akıllı bir insan olarak kredi kartından korkmamız için hiçbir sebep göremiyorum. Bu kadar güzel imkanlar sunan ve hayatı kolaylaştıran bir ürünün “borç batağına saplanırım” diye korkulması sebebiyle kullanılmaması bence büyük kayıp. (Korkulması gereken şey finansal cahilliktir. Onu da bu yazıda irdeledim)

Kullanım kılavuzuna sadık kaldıkça, bu ürün hayatınızı kolaylaştırır.

Buyrun kullanma kılavuzunu:

• Kredi kartının taksit özelliğini kapattırın: Kredi kartı borç batağına saplanmış insanların en büyük sıkıntısı normalde peşin alınması gereken ürünler için taksit yaptırmalarıdır. Örneğin 40 lira tutan bir gömleğe 10 taksit yaptırdığınızda ayda 4 lira ödeyeceğiniz için bu rakam küçük gelecektir. Taksit yüzünden rakamlar küçüldüğü için herşey “alınabilir” görünecek ve normalde nakit almayacağınız (dolayısıyla ihtiyacınız olmayan) şeyleri alır duruma geleceksiniz. Neredeyse tüm bankalar siz isterseniz kredi kartınızın taksit özelliğini kapatırlar.
• Taksitle almak yerine almayı erteleyin: Peki ya büyük bir şey alırsam? dediğinizi duyuyorum. Büyük bir şey örneğin bir LCD televizyon olabilir. Buradaki kriter de “hemen bugün almadığım için hayatımda ciddi bir eksiklik oluşuyor mu?” sorusudur. Kabul edin, LCD televizyon icat edilmeseydi elinizdeki televizyonla pekala mutlu mesut yaşıyor olacaktınız… Dolayısıyla o televizyon acil bir ihtiyaç değil. Bunun için kenara para biriktirip, peşin alabilirsiniz. Bu sayede 3-4 ay sonra nakit alacağınız için pazarlık imkanı doğar ve teknoloji hızla ucuzladığı için daha ucuza alabilirsiniz.
• Sadece bir tane kredi kartınız olsun: Sadece bir kredi kartınız olsun ve sadece bir bankayla çalışın. Bu sayede kendinizi kontrol altında tutabilirsiniz, harcamalarınızı takip etmeniz kolaylaşır ve bankanın itibarlı müşterisi olacağınız için size bazı konularda kıyak geçilecektir. (Daha çok bonus vermek, yıllık kart ücretini almamak vs.)
• Yıllık kart ücreti almayan bir banka seçin: Bir çok insan 3-4 tane kredi kartına sahip ve bu kredi kartlarının her biri için üyelik ücreti ödüyorlar. Yılda 150-200 YTL’ye varan toplam kredi kartı ücretlerini “kafaya takmayan” insanlara şaşırıp kalıyorum. Bu parayla İstanbul’da harika bir lokantada iki kişi güzel bir akşam geçirebilirsiniz. Dolayısıyla kredi kartı ücreti inanılmaz gereksiz bir giderdir. Bir çok banka yıllık kredi kartı ücretini almamamktadır… Ayrıca kart sözleşmesini imzalama sırasında yapacağınız pazarlıkla kart ücretinin alınmamasını da sağlayabilirsiniz.
• Siz en çok yan gelir sağlayacak kartı seçin: Bankalar bonus dağıtıyor ve bu konuda insanların kafası o kadar dağınık ki… Her banka en çok bonusu verdiğini iddia ediyor, oysa ki durum hiç öyle değil. Almayı düşündüğünüz kredi kartını veren bankaya “1 YTL’lik harcamam karşılığında ne kadar bonus veriyorsunuz?” sorusunu sorun ve diğer bankalarla karşılaştırın… Bunu yapmanız toplamda en fazla yarım saatinizi alacaktır. Hangi banka en çok bonus veriyorsa o bankayı seçin. (Uçakla seyahat etmeyi tercih eden bir insansanız uçuş mili veren kartlar en çok gelir sağlayanlardır. Burada en çok kazandıran kartı incelemiştim.)
• Harcamalarınızı nakit yapıyormuş gibi planlayın: Kredi kartıyla bir harcama yaparken o paranın nakit olarak cebinizden çıktığını hayal edin… Evet ay sonunda tahsil edecekler, ama neticede sizin cebinizden o para çıkacak! Sanki hiç cebinizden çıkmayacak gibi harcamaya başlarsanız kredi kartı borçlarını ödeyemez hale gelirsiniz. Benim bu durumu önlemek için kendimi disipline ettiğim iki yöntemim var.
  1. Expenseview.com ile harcamalarımı devamlı takip ediyorum
  2. Her haftasonu kredi kartı harcamalarımı internet şubesinden takip ediyorum ve yaptığım harcama kadarını açtığım bir mevduat hesabına aktarıyorum. Ay sonunda biriken bu parayı da kredi kartı harcaması için kullanıyorum. Bu sayede pratikte de kredi kartı ile harcasam bile nakit olarak cebimden hemen çıkartıyorum parayı… Üstelik 1 ay boyunca hesabımdaki parayı likit fonda değerlendirip gelir elde ediyorum. (Sene içinde bu sayede ufak da olsa para bile kazanıyorum)
• Peşin ödemeye indirim yapan yerlerde nakit ya da banka kartı kullanın: Çoğu işletme kredi peşin aldığınızda %10-20 arasında indirim yapar. Bunun iki sebebi vardır: 1)Bankaya komisyon ödemez, 2) Fiş kesmeyeceği için vergi vermez. (Ben “fiş almasam kaça olur” muhabbetini etik bulmuyorum, ama yine de sizin tercihinizdir) Dolayısıyla bu opsiyonu her zaman sorun, “kredi kartı kullanmazsam kaça olur?” diye.

Sonuç: Günümüzde kredi kartı bir lüks değil, zorunluluk halini almıştır. Yanınızda para taşımadığınız için güvenlidir, internetten alışveriş yapmanın başka bir yolu kalmamıştır, bozuk para vs. derdiyle uğraşmadığınız için pratiktir. Yukarda yazdığım kullanım kılavuzuna sadık kaldığınız müddetçe her üründe olduğu gibi kredi kartında da süprizlerle karşılaşmazsınız.

Umarım faydalı olmuştur.