Televizyonda ilgi çekici reklamlarda denk geliyorsunuz bireysel emeklilik sistemine, avivasa, garanti emeklilik, anadolu hayat emeklilik ve nice bireysel emeklilik şirketi sizi bireysel emeklilik sistemine (bundan sonra BES diyeceğim) katmak için çaba harcıyor.

Peki nedir BES?

Devlet vatandaşlarına sosyal güvenlik anlamında katma değer sağlayamadığı için ve mevcut sosyal güvenlik sistemi çökmek üzere olduğundan vatandaşın kendi imkanlarıyla emekli olmasını sağlamaya yönelik bir çabadır BES. Neredeyse her devlet kurumunda ve sisteminde olduğu gibi, emeklilik işini de devlet eline yüzüne bulaştırmış, bize yüklü miktarlarda ssk ödemesi yaptırırken emekli olduğumuzda kuş kadar parayı reva görmüştür.

Özet olarak, yaş kemale erdiğinde, 60′lı yaşlarımızda hayal ettiğimiz o müstakil ev, veya araba, ufak tekneyi alabilmek… Kimsenin eline bakmadan yaşlılık yıllarımızı gönlümüzce yaşayabilmek bizim neslimiz için artık hayal.

Oturup bu duruma isyan ederek yılları geçirmek bir opsiyon olabilir… Ama daha akıllıca bir seçenek var o da BES!

Bireysel emekli olmak için 10 sebep:

1. Para biriktirmeye teşvik eder: Çoğu bireysel emeklilik şirketi ödemeleri sizin kredi kartınızdan çeker. Dolayısıyla siz isteseniz de istemeseniz de bir kere bireysel emekli olduktan sonra para biriktirmeye başlarsınız. Güzel tarafı biriken bu parayı her canınız istediğinde çekemiyor oluşunuz. Dolayısıyla para biriktiremeyen kimseler için biçilmez bir kaftandır.
2. Biriktirdiğiniz paranın bir kısmını devlet sizin için öder: BES’in en önemli avantajlarından bir tanesi sağladığı vergi avantajıdır. Çok fazla teferruatına girmeden söylemek gerekirse, gelirinize göre BES size yaklaşık %15-20 civarında vergi avantajı sağlar. Yani 100 lira bireysel emeklilik katkı payı ödediğinizde devlet sizin net maaşınıza 15-20 lira para ekler. Diğer bir değişle normalde bankaya yatan maaşınızın %15-20 civarında arttığını göreceksiniz. (*)
3. BES fonları vergiden muaftır: Diyelim ki BES’e para ödemek yerine birikimlerinizi borsa’da değerlendirmek istediniz. O zaman kazandığınız her lira için devlete vergi ödemek zorundasınız. Oysa BES yatırım fonlarında parayı değerlendirseydiniz devlet bundan vergi almayacaktı. Vergiden muaf olan bu fonları ancak bireysel emeklilik sistemi katılımcıları kullanabiliyor ve ciddi vergi avantajı elde edebiliyor.
4. Finansal danışmanınız sizin için çalışır: Bireysel emeklilik şirketleri bu konuda uzman danışmanları çalıştırmaktadır. Eğer iyi bir şirketiniz varsa, o zaman muhtemelen başarılı bir danışman ile çalışacaksınız demektir. Bu danışmanlar size doğru yatırımın nasıl yapılacağını anlatacaktır. Başka bir değişle; fonlarınızı borsada mı, hazine bonosunda mı, likit fonlarda mı değerlendirmeniz gerektiğini o dönemin şartlarına göre finansal danışmanınız sizin adınıza takip edecek ve en yüksek getiri elde edebileceğiniz fonları size tavsiye edecektir. Finans bilgisine sahip olmanıza gerek kalmayacak.
5. Bireysel emeklilik şirketleri sizin ulaşamayacağınız yatırım tüyolarına sahiptir: BES şirketleri çalıştırdıkları yatırım danışmaları, fon yöneticileri vb. kişiler ile ekonominin gidişatını, borsa’da hangi şirketlerin hisse senetlerinin düşüp-yükseleceğini, riskli dönemleri vs. biliyorlar. Bu şirketlerin başarı kriterleri “size ne kadar kazandırdıkları” olduğu için kaybetmemeniz için ne kadar gizli saklı ve uzmanlık gerektirecek bilgi varsa onu elde etmek için ellerinden gelen ne varsa yaparlar.
6. Bireysel emeklilik ile GERÇEKTEN emekli olabilirsiniz: Sistemden çıkmadığınız taktirde 56 yaşında iyi bir emeklilik maaşı ile devletin sağladığı yetersiz emeklilik maaşına ihtiyaç duymadan yaşayabilirsiniz.
7. Kendi yatırım tarzınıza göre yatırım yapabilirsiniz, ipler sizin elinizdedir: Risk almayı seven bir insansanız riski ve getirisi yüksek fonlara, risk almayı sevmeyen bir insansanız düşük getirili düşük riskli fonlara yatırım yapabilirsiniz. Geniş yelpazeli yatırım fonları arasından bir sepet yapıp canınızın istediği gibi birikimlerinizi değerlendirebilirsiniz.
8. Sıkıştığınızda ödemeleri dondurabilirsiniz: Acil paraya ihtiyacınız olduğunda veya geliriniz azaldığında ödemeleri dondurup, daha sonra tekrar başlatabilirsiniz.
9. Canınızın istediği emeklilik şirketine geçiş yapabilirsiniz: Rekabet sebebiyle emeklilik şirketleri inanılmaz kampanyalar yapabilmektedir. İstediğiniz an başka bir emeklilik şirketine geçiş yapabilirsiniz.
10. Paranız batmaz: Ödediğiniz paraların tamamı takasbank’a yatırılır ve devlet garantisi altındadır. Hazine müşteşarlığı, sermaye piyasaları kurumu, bağımsız denetim firmaları ve emeklilik gözetim merkezi tarafından emeklilik şirketleri ve fonlar devamlı gözetim altında tutulur ve denetlenir. Ayrıca istediğiniz zaman paranızı ve yatırımlarınızı internetten takip edebilirsiniz, şeffaf bir sistemdir.

Ayrıca çalıştığınız şirket sizin bireysel emekliliğinize katkı yaptığında vergiden düşebilir. Bu sebeple bir çok kurumsal şirket çalışanlarına isteğe bağlı bireysel emeklilik hakkı tanımaktadır.

Tabi bu kadar avantajı olan bir sistemin dezavantajları da var:

• Sistemden 10 seneyi doldurmadan çıkarsanız devlet ciddi miktarda kesinti yapar. Bu sistemden keyfi çıkışları caydırma amacıyla yapılmış bir düzenlemedir.
• Bireysel emeklilik şirketleri yönetim kesintileri yapar. Bu şirketlerin gelir kaynakları yönetim kesintileridir. %8 ile %0 arasında değişen miktarlarda şirketler kesinti yapabilir. Şu aralar şirketler birbirleriyle rekabet halinde olduklarından bu kesinti yüzdelerini ciddi miktarda düşürdüler.
• Canınız istediğinde çıkamadığınız için nakit ihtiyacınız oluştuğunda birikmiş parayı kullanamazsınız. Bu aslında hem dezavantaj hem de avantajdır, bireysel emeklilik sistemi emekli olmayı hedefleyenler için tasarlandığı için kısa vadeli yatırımlar için uygun değildir.

Peki hangi bireysel emeklilik şirketi?

Bu çok tartışmalı bir konu… Bireysel emeklilik şirketini seçerken şunlara dikkat etmek gerekli:

• Yönetim kesintisi ne kadar? Piyasa ortalamasından düşük mü?
• Fon getiri oranları piyasa ortalamasından yüksek mi?
• Büyük bir şirket mi?
• Tek işi bireysel emeklilik mi? Yoksa yan iş olarak mı bunu yapıyor? (Yan iş olarak yapıyorsa hizmet kalitesi düşmektedir)
• Danışmanları kalifiye insanlar mı?

Muhakkak size bireysel emeklilik satmaya çalışan kişilere bu soruları sorun, uzun uzun araştırmadan çalışacağınız şirketi seçmeyin.

Bir sonraki konumuz: “Hangi bireysel emeklilik şirketi daha başarılı, hangisini seçeyim?”. Size kendi tecrübelerimden bu konuda objektif bir değerlendirme yapacağım.

Umarım faydalı olmuştur.